Helena Bławatska
Zdjęcie: London, 1889 · public domain
Córka oficera artylerii, w wieku siedemnastu lat wydana za mąż i po kilku miesiącach zbiegła; potem dwadzieścia lat podróży, o których pewnego wiadomo niewiele, a według jej słów objęły Egipt, Indie, Tybet i nauczycieli, których nazywała Mahatmami. W 1875 roku w Nowym Jorku wraz z pułkownikiem Olcottem założyła Towarzystwo Teozoficzne, a następnie napisała „Izis odsłoniętą” i „Doktrynę tajemną” — książki, z których Zachód po raz pierwszy w takiej mierze usłyszał o karmie, wcieleniach i cyklach świata. Londyńskie Towarzystwo Badań Psychicznych w 1885 roku uznało jej zjawiska za oszustwo; spór o to trwa do dziś. Ale i przeciwnicy nie przeczą, że bez niej w europejskim języku nie byłoby połowy dzisiejszych słów o ezoteryce.
Urodziła się w Jekaterynosławiu (dziś Dniepr) w nocy 12 sierpnia 1831 roku według nowego stylu — według starego jest to 31 lipca. Godzina, 01:42 miejscowego czasu średniego, znana jest z jej własnych słów i z rodzinnego przekazu.