Ekadaszi
Ekadaśi (sanskr. „jedenaście”) to jedenasty dzień (tithi) po pełni i po nowiu każdego miesiąca księżycowego. W kalendarzu wedyjskim dni ekadaśi uchodzą za szczególnie pomyślne do podejmowania wyrzeczeń i pokuty. W dni ekadaśi należy pościć całkowicie, bez wody, albo powstrzymać się jedynie od zbóż i roślin strączkowych.
Ekadaśi ma szczególne znaczenie duchowe.
Jak pościć w ekadaśi?
W dzień ekadaśi, zgodnie z Wedami, należy powstrzymać się od jedzenia zbóż i roślin strączkowych oraz włożyć szczególny wysiłek w praktykę duchową. Wedy mówią, że wyrzeczenia duchowe w dni ekadaśi pomagają duszy osiągnąć wyzwolenie z kręgu narodzin i śmierci. Ponadto ekadaśi sprzyja oczyszczeniu fizycznemu, umysłowemu i duchowemu. Ajurweda zaleca post w ekadaśi dla zachowania i poprawy zdrowia. Mówi się, że post w ekadaśi zapobiega wielu chorobom i je leczy.
Zachowywanie ekadaśi to jeden z obrzędów oczyszczających ustanowionych przez pisma wedyjskie, stworzony dla duchowego wzniesienia. Moc ekadaśi jest tak wielka, że konsekwentne poszczenie w te dni może doprowadzić do wyzwolenia człowieka z kręgu samsary. Dlatego ekadaśi bywa nazywane „najlepszą ze wszystkich sposobności”.
Zasady zachowywania ekadaśi
Najlepszym postem w ekadaśi jest całkowite powstrzymanie się od jedzenia i picia. Komu przychodzi to trudno, temu zaleca się jeść wyłącznie potrawy bez zbóż i strączków, najlepiej raz, po południu. Ten posiłek nazywa się nakta (wieczerza). Mogą się na niego składać wszelkie warzywa korzeniowe poza burakami, owoce, woda, nabiał, orzechy, cukier oraz wszystkie warzywa poza grzybami. W ekadaśi należy starać się jeść i pić tylko raz. W „Bhagawadgicie” Kryszna mówi Ardźunie, że kto pości w ekadaśi całkowicie, otrzyma pełną nagrodę, a kto przyjmuje naktę — tylko połowę.
Aby uzyskać z postu pełny pożytek duchowy, należy unikać snu w ciągu dnia, golenia, masaży olejowych, żucia orzecha betelu, jedzenia z naczyń z brązu, dotykania kobiety w okresie menstruacji oraz przebywania w towarzystwie pijaków, tkaczy i praczy. Poza zbożami i strączkami należy też unikać: szpinaku, miodu, bakłażanów, asafetydy i soli morskiej (inne rodzaje soli, na przykład kuchenna, są dozwolone), a także jedzenia w cudzych domach. Leki homeopatyczne w ekadaśi mogą przyjmować jedynie chorzy. Kto nie może pościć z powodu ciężkiej choroby albo podeszłego wieku, powinien znaleźć osobę szczególnie uduchowioną i coś jej ofiarować. Może też po prostu wysłuchać albo przeczytać o znaczeniu każdego ekadaśi. Tę praktykę poleca się jako jeden ze sposobów osiągnięcia pełnego owocu postu.
Jeśli ekadaśi zostało przypadkiem pominięte, można je zachować następnego dnia — w dwadaśi — i przerwać post dnia trzeciego, w trajodaśi. Jeśli ekadaśi zbiega się z daśami, dziesiątym dniem księżycowym, nie trzeba ograniczać się postem; jeśli natomiast zbiega się z dwadaśi, dwunastym dniem Księżyca, takie ekadaśi nazywa się „czystym ekadaśi” albo mahadwadaśi i zaleca się zachować je ściśle. Mahadwadaśi również zwykle nazywa się ekadaśi.
Po zachowaniu ekadaśi post należy przerwać w ciągu 2,5 godziny po wschodzie Słońca następnego dnia, w dwadaśi. Według pism wedyjskich post w ekadaśi powinien zachowywać każdy, kto ukończył piąty rok życia.
Pożytki płynące z postu w ekadaśi
Wedy mówią, że jałmużna dana pierwszego dnia pełni przynosi nagrodę 100 000 razy większą niż jałmużna zwykła, a kto daje jałmużnę w dzień sankranti (równonocy), otrzymuje nagrodę 400 000 razy większą niż zwyczajnie. Tymczasem samo zachowanie postu w ekadaśi pozwala człowiekowi osiągnąć wszystkie te pomyślne owoce.
Co więcej, kto raz odprawi w ekadaśi post doskonały, zasługuje na tyle, co ten, kto przez 60 000 lat codziennie karmi 1000 żebraków. Kto raz poprawnie zachowa ekadaśi, otrzymuje pożytek dziesięć razy większy niż z ofiarowania 1000 krów braminom głęboko znającym Wedy.
Trzeba zauważyć, że nagroda za nakarmienie jednego brahmaćarina jest dziesięć razy większa niż za nakarmienie dziesięciu dobrych braminów we własnym domu. Ale kto ofiaruje ziemię potrzebującemu i pobożnemu braminowi, osiąga nagrodę 1000 razy większą niż za nakarmienie brahmaćarina, a 1000 razy większa od niej jest nagroda za wydanie czystej dziewczyny za mąż za młodego, dobrze wykształconego i porządnego człowieka. Jednak dziesięć razy pomyślniejsze od tego jest właściwe wychowanie dzieci i prowadzenie ich ścieżką duchową, bez oczekiwania nagrody. A mimo to dziesięć razy lepiej jest dać chleb głodnemu. To znaczy, że pożytek z całkowitego postu w ekadaśi jest wprost niezmierzony i z niczym nieporównywalny.