Wybór daty — muhurta w astrologii wedyjskiej
Wybór daty to wybór czasu, w którym rozpoczęta sprawa napotyka najmniejszy opór. W dźjotisz ten dział nazywa się muhurta (od sanskryckiego określenia odcinka czasu około 48 minut). Jego założenie jest proste: wydarzenie dziedziczy właściwości momentu, w którym zostało rozpoczęte, więc dla ważnego przedsięwzięcia warto wybrać dzień i godzinę nie tylko wygodne, lecz i odpowiednie według wskazań nieba.
Muhurta nie znosi okoliczności życia i nie zastępuje karty urodzeniowej. Nie uczyni nieodpowiedniego małżeństwa szczęśliwym ani nie zamieni słabego pomysłu w dochodowe przedsięwzięcie. Jej zadanie jest skromniejsze i bardziej praktyczne: nie zaczynać w najgorszym z dostępnych momentów i — jeśli jest wybór — wziąć z niego najlepszy.
Z czego składa się muhurta
Podstawą wyboru jest panczanga, pięć części dnia: wara (dzień tygodnia), tithi (dzień księżycowy), nakszatra (stacja księżycowa), joga i karana. Każda odpowiada za swoje: wara wyznacza planetę-gospodarza dnia i ogólny charakter działania, tithi — odżywienie i wzrost sprawy, nakszatra — jej naturę, joga i karana uściślają obraz.
Do panczangi dochodzą wskaźniki liczone z karty samego momentu: lagna (znak wschodzący) i dom odpowiadający za wydarzenie; ćandra bala — położenie Księżyca względem Księżyca w karcie urodzeniowej uczestnika; tara bala — liczenie nakszatr od nakszatry urodzeniowej. Osobno sprawdza się, czy nie jest uszkodzony ósmy dom karty momentu i czy dom odpowiedzialny za sprawę jest wolny od szkodników.
Wara: dzień tygodnia
Gospodarz dnia nadaje mu charakter, a sprawę zaczyna się w dniu jej własnej planety. Poniedziałek (Księżyc) sprzyja wszystkiemu, co związane z domem, wodą, jedzeniem i sprawami zmiennymi. Wtorek (Mars) — rywalizacji, chirurgii, ziemi; do spokojnych przedsięwzięć bierze się go niechętnie. Środa (Merkury) — handel, negocjacje, nauka, dokumenty. Czwartek (Jowisz) — najpomyślniejszy dzień: obrzędy, ślub, początek nauki, wszystko, co ma rosnąć. Piątek (Wenus) — ślub, uroda, zakupy, sztuka. Sobota (Saturn) — sprawy długie i solidne: fundamenty, zatrudnianie, remonty; do wydarzeń radosnych się jej nie używa. Niedziela (Słońce) — władza, służba, zwracanie się do przełożonych, leczenie.
Tithi: dzień księżycowy
Trzydzieści tithi miesiąca dzieli się na pięć piątek, a miejsce tithi w piątce jest ważniejsze od jej numeru. Nanda (1, 6, 11) to radość i początek; bhadra (2, 7, 12) — pomyślność i trwałość; dźaja (3, 8, 13) — zwycięstwo i rywalizacja; rikta (4, 9, 14) — puste tithi, których dla początków się unika; purna (5, 10, 15) — pełnia i zakończenie.
Rosnący Księżyc uchodzi za lepszy od malejącego: sprawa zaczęta w śukla-pakszę przybywa razem z nim. Osobno wyłącza się amawasję (nów), a dla spraw świeckich także dni parwa: asztami i ćaturdaśi obu cykli. Pełnia nadaje się do zakończeń i świąt, ale nie do rozpoczęcia długiego przedsięwzięcia.
Nakszatra: natura sprawy
Dwadzieścia siedem nakszatr tradycja dzieli według charakteru, a podział ten wprost wskazuje, jaka sprawa gdzie przystoi. Dhruwa, nieruchome (Rohini, Uttara Phalguni, Uttara Aszadha, Uttara Bhadrapada), są dla tego, co ma stać długo: budowa, sadzenie, objęcie urzędu. Ćara, ruchome (Swati, Punarwasu, Śrawana, Dhaniszta, Śatabhisza), są dla drogi, transportu i przeprowadzki. Mridu, miękkie (Mrigaśira, Ćitra, Anuradha, Rewati), dla sztuki, odzieży, ozdób, przyjaźni i małżeństwa. Kszipra, szybkie (Aświni, Puszja, Hasta), dla handlu, leczenia, spraw krótkich i wszystkiego, co trzeba zrobić od razu.
Trzy grupy są dla zwykłych początków zamknięte: tikszna, ostre (Mula, Dźjesztha, Ardra, Aślesza), ugra, srogie (Bharani, Magha, Purwa Phalguni, Purwa Aszadha, Purwa Bhadrapada), oraz miśra, mieszane (Krittika, Wiśakha).
Joga i karana
Joga to jedno z dwudziestu siedmiu połączeń sumarycznej długości Słońca i Księżyca. Większość jest neutralna, ale kilka uchodzi za zepsute i w muhurcie się ich nie używa: Wiszkumbha (jej pierwsza część), Atiganda, Śula, Ganda, Wjaghata, Wadźra, Wjatipata, Parigha i Waidhriti.
Karan jest jedenaście: siedem ruchomych powtarza się w ciągu miesiąca, cztery stoją na stałych miejscach przy nowiu. Ważna jest jedna — wiszti, zwana też bhadra: ten odcinek jest zamknięty dla wszelkich pomyślnych początków.
Lagna momentu
Dzień wybiera się po panczandze, godzinę po znaku wschodzącym. Od lagny wymaga się trzech rzeczy: żeby była mocna i odpowiadała naturze sprawy (znaki stałe dla długich przedsięwzięć, ruchome dla drogi i handlu), żeby jej władca nie był uszkodzony i nie stał w szóstym, ósmym ani dwunastym domu, oraz żeby ósmy dom karty momentu pozostał pusty — odpowiada on za długość życia przedsięwzięcia.
Dalej patrzy się na dom wydarzenia: siódmy — małżeństwo i partnerstwo, czwarty — mieszkanie i ziemia, dziesiąty — służba i firma, drugi i jedenasty — pieniądze, piąty — dzieci i twórczość, szósty — leczenie i długi. Ten dom i jego władca powinni być wolni od szkodników, a dobroczyńca w nim albo w aspekcie do niego jest najlepszym potwierdzeniem wyboru.
Ćandra bala i tara bala
Muhurtę dobiera się nie w próżni, lecz dla konkretnej osoby. Ćandra bala to położenie Księżyca tranzytującego względem urodzeniowego: czwarty, ósmy i dwunasty dom od Księżyca urodzeniowego uchodzą za słabe i do początków się ich nie bierze. Tara bala to liczenie nakszatr od urodzeniowej: z dziewięciu tar niepomyślne są dźanma (1), wipat (3), pratjari (5) i wadha (7), a sampat (2), kszema (4), sadhaka (6), mitra (8) i parama-mitra (9) są pomyślne.
Oba wskaźniki liczy się od Księżyca urodzeniowego, a więc wymagają poprawnej godziny narodzin. Jeśli jest przybliżona, rozsądniej najpierw przejść rektyfikację, a dopiero potem dobierać datę.
Czego prawie zawsze się unika
Część odcinków czasu uchodzi za nieodpowiednią dla jakichkolwiek początków. To zaćmienia i doba wokół nich; amawasja; karana wiszti (bhadra); gandanta, czyli styk znaku i nakszatry na granicy znaków wodnych i ognistych; spalenie Jowisza i Wenus dla obrzędów rodzinnych; wtrącony miesiąc księżycowy adhika-masa; codzienne niepomyślne odcinki — rahu-kala, jamaganda, gulika-kala. Malejący Księżyc w ostatniej kwadrze i słaby, pozbawiony światła Księżyc też są niepożądane: w muhurcie Księżyc odpowiada za umysł i za to, czy przedsięwzięcie się przyjmie.
Rahu-kalę liczy się tak: jasną część doby od wschodu do zachodu dzieli się na osiem równych części. W poniedziałek niepomyślna jest druga, w sobotę trzecia, w piątek czwarta, w środę piąta, w czwartek szósta, we wtorek siódma, w niedzielę ósma. Odcinek trwa około półtorej godziny i przesuwa się razem ze wschodem, więc liczy się go dla własnego miasta, a nie bierze z cudzego kalendarza.
Jest też odcinek o odwrotnym znaczeniu — abhidźit-muhurta, ósma z piętnastu muhurt dziennych, mniej więcej dwadzieścia cztery minuty wokół lokalnego południa. Uchodzi za odpowiednią niemal do wszystkiego i często ratuje sytuację, gdy dzień jest dobry, a wolnej godziny z porządną lagną w nim nie ma.
Jak z tego korzystać
Kolejność pracy jest zwykle taka. Najpierw ustala się, który dom i która planeta odpowiadają za wydarzenie: siódmy dom i Wenus za małżeństwo, czwarty i Księżyc za mieszkanie, dziesiąty wraz z Saturnem i Słońcem za służbę, drugi i jedenasty za pieniądze. Potem wybiera się dopuszczalne dni po panczandze, wewnątrz dnia szuka się odcinka z odpowiednią lagną, a dopiero na końcu porównuje wynik z kartami urodzeniowymi uczestników.
Jeśli wyboru nie ma — terminy wyznaczone, bilety kupione, operacja w grafiku — muhurty nie zamienia się w powód do odmowy. Bierze się wtedy najlepszy z dostępnych odcinków i nie odkłada tego, co konieczne: teksty klasyczne wprost zaznaczają, że działania wymuszone i pilne nie są związane regułami wyboru czasu.
Częsty błąd to szukanie daty bez skazy: wskaźników jest kilkanaście, a dzień, w którym wszystko by się zeszło, wypada kilka razy w roku i zwykle nie wtedy, kiedy trzeba. Drugi — uważać wybraną datę za gwarancję: muhurta wyznacza warunki startu, a dalej sprawa żyje kartami uczestników i ich własnymi okresami.
Działy
Zasady dla poszczególnych wydarzeń omówione są w podrozdziałach: ślub, poczęcie, przeprowadzka, podróż, zakup nieruchomości, zakup samochodu, otwarcie firmy, start projektu, podpisanie umowy, duży zakup, początek nauki, nowa praca, zabieg medyczny, ważne spotkanie.
Wskaźniki kalendarzowe — tithi, nakszatry, ekadaśi, zaćmienia i przejścia planet — zebrane są w kalendarzu. Warto też zajrzeć do siddha-jogi: to połączenia wary i nakszatry, które same w sobie uchodzą za gotową muhurtę dla początków.
Skąd wzięte są zasady
Dział opiera się na klasycznych traktatach o muhurcie. Główne z nich: „Muhurta Ćintamani” Ramy Daiwadźni (XVI wiek) z komentarzem „Pijusza-dhara” — najpełniejszy zbiór, uporządkowany według rodzajów spraw; „Muhurta Martanda” Narajany Daiwadźni; „Muhurta Ganapati”; „Muhurta Dipika”; „Kalaprakaśika” — krótki i wygodny podręcznik nakszatr i lagn; „Brihat Samhita” Warahamihiry z rozdziałami o małżeństwie, budowie i wyprawie; „Wiwaha Wrindawana” — osobno o muhurcie ślubnej; „Dharma-sindhu” i „Nirnaja-sindhu” — o zakazach kalendarzowych i terminach obrzędowych.